Nadal masz wątpliwości? Zapoznaj się
z poniższymi odpowiedziami na najczęściej zadawane pytania.
Geny prawdopodobnie odgrywają dużą rolę w rozwoju stanu przedcukrzycowego1, ponieważ ekspresja genów jest silnym czynnikiem ryzyka; udowodniono jednak, że styl życia również ma potężny wpływ.2
Oznacza to, że jeśli możesz teraz wprowadzić zmiany w swoim stylu życia, możliwe, że zapobiegniesz cukrzycy w przyszłości.
Tak, jest to możliwe. Ale najlepsze jest to, że możesz podjąć działania, aby zapobiec cukrzycy lub opóźnić jej wystąpienie. Wcześnie rozpoznane podwyższone stężenie glukozy we krwi u osób ze stanem przedcukrzycowym może zostać odwrócone. Jeśli jednak stan przedcukrzycowy nie zostanie rozpoznany i nie będzie kontrolowany, bardzo prawdopodobne jest, że rozwinie się on w cukrzycę typu 2.3
Stan przedcukrzycowy różni się od cukrzycy przede wszystkim stężeniem glukozy we krwi. Najłatwiej jest to sprawdzić, badając stężenie glukozy we krwi na czczo. Jest to badanie, które mierzy stężenie glukozy we krwi u osoby, która powstrzymywała się od jedzenia i picia przez co najmniej 8 godzin. Zgodnie z wytycznymi4 Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego stężenie glukozy we krwi na czczo mieszczące się w zakresie 100–125 mg/dl oznacza stan przedcukrzycowy. Stężenie glukozy we krwi na czczo powyżej 125 mg/dl oznacza cukrzycę typu 2. Należy pamiętać, że jeśli stan przedcukrzycowy nie zostanie rozpoznany i będzie się utrzymywał, ostatecznie może się on przekształcić w cukrzycę typu 2.4
Uwaga — wytyczne w poszczególnych krajach mogą się różnić.
Na ogół nie ma żadnych zauważalnych oznak ani objawów powiązanych ze stanem przedcukrzycowym. Jednak część osób ze stanem przedcukrzycowym może już wykazywać niektóre objawy cukrzycy.4 Jeśli masz którekolwiek z poniższych objawów, umów się na wizytę u lekarza.
Objawy są następujące5:
Istnieje kilka grup ludzi, wśród których ryzyko rozwoju stanu przedcukrzycowego jest wyższe niż u innych.
Jeśli należysz do jednej z kategorii ryzyka wyszczególnionych poniżej, dobrym pomysłem będzie regularne wykonywanie badań kontrolnych.2
Jeśli myślisz, że masz stan przedcukrzycowy, musisz umówić się na wizytę u lekarza. Lekarz prawdopodobnie doradzi wprowadzenie zmiany stylu życia — na przykład zwiększenie aktywności fizycznej, stosowanie zrównoważonej diety i/lub obniżenie masy ciała. Tego rodzaju zmiany stylu życia pomogą Ci także uniknąć innych problemów ze zdrowiem, takich jak choroby serca i udar, czyli chorób, które są również powiązane z rozwojem cukrzycy typu 2. Jeśli sama zmiana stylu życia nie umożliwi kontroli stężenia cukru we krwi, lekarz omówi z Tobą także leki, które mogą okazać się pomocne.3
Aby dowiedzieć się, czy masz stan przedcukrzycowy, lekarz zbierze od Ciebie wywiad chorobowy, wykona badanie fizykalne, a następnie zbada stężenie glukozy we krwi. Badania krwi stosowane w celu rozpoznania stanu przedcukrzycowego to pomiar stężenia glukozy w osoczu na czczo (FPG), badanie hemoglobiny A1c (HbA1c) oraz doustny test tolerancji glukozy (OGTT).6,7 W większości przypadków zostanie wykonane jedno lub dwa z tych badań.
Aby dowiedzieć się więcej o stanie przedcukrzycowym i o tym, czy możesz być w grupie ryzyka, proszę skontaktuj się z lekarzem.
Osoby chorujące na cukrzycę zachęca się do ćwiczeń fizycznych, które powinno się traktować jako część zdrowego stylu życia. Aktywność fizyczna pomaga zmniejszyć ryzyko powikłań związanych z cukrzycą, takich jak choroby serca. Jednak mogą istnieć pewne aspekty, które należy rozważyć przed rozpoczęciem nowego programu ćwiczeń.8
Aby uzyskać więcej informacji, porozmawiaj z personelem medycznym.
Wbrew panującej opinii osoby chorujące na cukrzycę mogą jeść prawie wszystko, na co mają ochotę. Najważniejsze jest, aby wiedzieć, jakie porcje są odpowiednie i co powinno się znaleźć na talerzu.9 Dietetyk może pomóc Ci w nauce liczenia węglowodanów oraz planowaniu posiłków odpowiednich dla Ciebie.
Kontrolowanie stężenia cukru we krwi jest bardzo ważne. Gdy Twoje stężenie cukru we krwi jest wysokie, może spowodować uszkodzenie żył i tętnic. Te uszkodzenia mogą później prowadzić do powikłań, takich jak zawały serca, udary, choroby nerek, neuropatie, problemy ze wzrokiem itp.9
Owoce, warzywa skrobiowe, mleko, jogurt, ryż, płatki śniadaniowe, chleb oraz inne produkty zbożowe — wszystkie one zawierają węglowodany i są źródłami ważnych składników odżywczych. Wiele przekąsek, takich jak precle, chipsy i popcorn, również zawiera węglowodany. Słodycze, w tym zwykłe napoje gazowane, ciasta, cukierki i ciastka — w nich również znajdziemy węglowodany. Aby ustalić zawartość węglowodanów, sprawdź etykietę z wykazem wartości odżywczych na produkcie.9
Węglowodany są ważną częścią zdrowej diety. Jeśli masz cukrzycę, najważniejsze jest kontrolowanie wielkości porcji i pozyskiwanie większości węglowodanów z owoców, warzyw, produktów pełnoziarnistych, mleka i jogurtu o niskiej zawartości tłuszczu. Dodatkową korzyść, obok liczenia węglowodanów, może przynieść spożywanie produktów niskotłuszczowych o wysokiej zawartości błonnika, a także takiej ilości kalorii, która wystarczy do utrzymania zdrowej masy ciała.9
Produkty bezcukrowe mogą stanowić niewielką część zdrowej diety. Pamiętaj jednak, że niektóre z tych produktów zawierają węglowodany (w postaci innych słodzików, takich jak sorbitol, izomalt i mannitol) i mogą wpływać na Twoje stężenie glukozy we krwi. Wiele produktów bezcukrowych zawiera kalorie, węglowodany i sporo tłuszczu. Zanim spożyjesz takie produkty, zapoznaj się z ich wartościami odżywczymi na etykiecie.9
Szczepionka przeciwko koronawirusowi, podobnie jak inne szczepionki, które otrzymałeś(-aś) w przeszłości, może spowodować podwyższenie stężenia glukozy we krwi utrzymujące się przez kilka dni.10 Nie należy jednak traktować tego jako nieprawidłowości, a w celu kontrolowania stężenia glukozy należy postępować zgodnie z obowiązującymi wytycznymi i w czasie trwania choroby można przebywać na zwolnieniu lekarskim. Przygotuj się i upewnij, że w Twoim otoczeniu są osoby, które będą potrafiły zapewnić Ci wsparcie w takiej sytuacji. Po przyjęciu szczepionki pij dużo wody i uważnie monitoruj swoje stężenie glukozy we krwi, a wszystko będzie dobrze.
1. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzycą – 2024 Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, Current Topics in Diabetes 2023 | Curr Top Diabetes, 2023; 4 (3-4)
2. Centers for Disease and Control Prevention. Diabetes Symptoms. Dostępne pod adresem: https://www.cdc.gov/diabetes/basics/symptoms.html. Data dostępu: czerwiec 2022 r.
3. Centers for Disease and Control Prevention. Prediabetes – Your Chance to Prevent Type 2 Diabetes. Dostępne pod adresem: https://www.cdc.gov/diabetes/basics/prediabetes.html. Data dostępu: czerwiec 2022 r.
4. Mijajlovic MD, et al. Role of prediabetes in stroke. Neuropsychiatr Dis Treat. 2017; 13: 259-267.
5. Arch G. Mainous III P, Rebecca J. Tanner, MA, and Richard Baker, MD. Prediabetes Diagnosis and Treatment in Primary Care. Journal of the American Board of Family Medicine. 2015; 29: 283-285.
6. Tabak AG, et al. Prediabetes: a high-risk state for diabetes development. Lancet. 2012; 379(9833): 2279-2290.
7. Chatterjee R, et al. Screening adults for pre-diabetes and diabetes may be cost-saving. Diabetes Care. 2010; 33(7): 1484-1490.
8. Diabetes UK. Diabetes myths and frequently asked questions. Dostępne pod adresem: https://www.diabetes.org.uk/diabetes-the-basics/myths-and-faqs. Data dostępu: czerwiec 2022 r.
9. Maury Regional Health. Dostępne pod adresem: https://www.mauryregional.com/our-services/diabetes/diabetes-frequently-asked-questions. Data dostępu: czerwiec 2022 r.
10. International Diabetes Federation. Diabetes & COVID-19 Vaccination and treatments. Dostępne pod adresem: https://www.idf.org/our-network/regions-members/europe/europe-news/370:diabetes-coronavirus-vaccination.html. Data dostępu: czerwiec 2022 r.
